جاذبه های گردشگری

عمارت خانه پدری

آئینه تمام نمای هنر ایرانی و شاهکار معماری کهن کویری

بازآفرینی بی بدیل اثری پانصد ساله که حس غریبی در چشم نوازی و ارتباط عاطفی با مخاطب برقرار می­سازد، تو گویی خاطره ای در این عمارت داشته و این همان عمارت خانه­ی پدری است که در آن هویت یافته.

 افزون بر دو هزار و چهارصد مترمربع مشق هنر دراوج دقت و انتهای تجربه در قالب حیاط های هنر و مرمر، هشتی شیدائی با کلاه فرنگی، تالارهای ملائک و اعظم، پنج دری های منحصر به فرد ملکه، آئینه و نور، سرداب (قنات) نرگس، حوضخانه های دلنواز و روح فریب طراوت و اعظم، بادگیرهای رفیع، اتاق های زاویه­ی سه دری، پیکر تراشی های طاق رسل، مطبخ سنتی و پشت بام یزدنما از ویژگی های بی نظیر این بنای کویری محسوب می­گردد.

جانا خوش آمدی به خانه­ پدری

نظاره گرشو تجسم تابلوی صبوری و مهر و هنر را در خانه پدری


حیاط بیرونی(مرمر):

ساختار حیاط مرمر با آثار نفیس و منحصر بفردی که دارد، شناسنامه بی ­بدیل تاریخی و سند هویتی- هنری مجموعه بشمار می رود. ترجیع بند معروف محتشم کاشانی با خلاقیت و هنرآفرینی شاخص استاد میرک اصفهانی (از هم­عهدان شیخ بهائی) در قالب گچ بری و کاربندی و دمگیری با بهره مندی و بکارگیری آیات قرآنی و اسمای آسمانی و واژه های مقدس، چشم و دل هر بیننده ای را تسخیر می­نماید. کاربری حیاط درونی به لحاظ جانمایی و معماری و ویژگی ارتباطی و راههای دسترسی، محلی برای دیدار و ملاقلات و پذیرایی از میهمانان و مراجعین بوده است و در مناسبت ها مذهبی نیز بعنوان محل عزاداری مورد استفاده قرار میگرفته است. سه ضلع حیاط با قدمت قریب پنج قرن اسیب جدی ندیده است و حوض زیبا و فوواره از جنس سنگ حجاری شده مرمر نیز از دیگر ویزگی های این حیاط محسوب میگردد.

 

حیاط اندرونی )هنر) :

وسعت بیش از سیصد متر مربعی با چشم اندازی استثنایی و سبک استقرار حوض بزرگ در عرض حیاط و در امتداد تالار بزرگ و طاق رفیع و دهانه وسیع و کم نظیر به اصطلاح سقف شکم دریده با بهره مندی از دو بادگیر سر به اسمان خراشیده و طاقچه های پرتعداد و منظم و اتاقهای دو طبقه مجاور و وجود سه باب اتاق پنج دری در سه جهت حیاط و دیواره های مرتفع با بکارگیری هنر گچ بری و مقرنس کاری و سیم گل و دمگیری و شرفی های حصیری مشرف به حیاط، تحسین و شگفتی هر بیننده ای را برخواهد انگیخت.

در سه طرف حیاط زیرزمین های بزرگ ودلنواز، با هوای مطبوع و گودال باغچه و حوضخانه های خیره کننده نشان از عمق تفکر و سلیقه معماران و هنرمندان عهد کهن این خطه کویری دارد.

هشتی شیدایی و کلاه فرنگی:

مدخل ورودی دوم عمارت که عمدتا محل تردد مراجعین و مرتبطین شغلی با سالار و بزرگترین فرد منزل می باشد، در مسیر به هشتی شیدایی که شامل صحن کوچک با حوضی هشت ضلعی و تالاری درحد گنجایش دوازده نفر با اجاق هنری (شومینه) دیواری و طاقچه های متعارف می باشد که همگی زیر سقفی نسبتا بلند با کاربندی و یزدی بندی و دمگیری هنرمندانه و سیم گل و در نهایت یک کلاه فرهنگی آجری با دریچه های چوبی با شیشه های الوان میباشد.

این هشتی به نوعی محل انتظار و نوبت بندی مراجعین جهت شرفیابی به محضر مسئول ارشد عمارت بوده است و کاربری دیگر این هشتی در مناسبتهای مذهبی و عزاداری سالار شهیدان محل و مسیر دسترسی بانوان به راه پله اتاقهای طبقه دوم عمارت و پشت بام ساختمان می باشد ضمنا اقلام و مواد اولیه مصرفی و میوه جات خریداری شده از بازار که بوسیله چهار پایان (اسب و قاطر) به عمارت حمل میشده اند نیز از این معبر جهت انتقال به مطبخ که دربی در این هشتی دارد،  استفاده میشده است .

 

حوضخانه اعظم :

در قسمت زیرین تالار اعظم واقع درحیاط هنر، حوضخانه بزرگ و دلنشینی وجود دارد که برای گریز از گرمای شدید تابستان، ساکنین عمارت از هوای خنک ومطبوع این حوضخانه بهره می جسته اند. آنچه هوای این حوضخانه زیبا را مطبوع تر میسازد، وجود دریچه های بادگیر های بلند تالار اعظم و عمارت میباشد که درمواقع نیاز دربهای چوبی بادگیرها را باز یا بسته می نمودند. وجود نوزده طاقچه متوازن و متقارن با نقاشی ها ممتاز مینیاتور با طلاکوبی و نقره کاری این محل را زیبایی صد چندان بخشده است. حوض هشت ضلعی سنگی وسط حوضخانه از ویژگی های این محوطه دلنشین بشمار می رود.

حوضخانه طراوت - گودال باغچه:

حوضخانه طراوت با وسعتی قریب جهل متر مربع با سه درب مجزا کننده و یک حوض سنگی و یک نورگیر از کف حیاط هنر و آجر چینی و سفیدکاری و طاقچه ها متقارن و یک سکوی نشیمن، محیطی خنک و آرام برای گذران روزهای گرم تابستان بشمار می­رفته است.

پنج دری آینه:

پنج دری آینه با سقفی بلند و یک شاه نشین و پنج نورگیر بسیار نفیس و زیبا با شیشه های الوان و پنج درب چوبی گره چینی از نوع چوب کاج با ویژگی پاشنه گرد بدون بکارگیری میخ و صرفا بهره مندی از هنر دست هنرمندان درودگر(نجار) و نقاشی های منحصر به فرد و گچ بری و آیینه کاری­ها بسیار ممتاز و زیبا محل پذیرایی میهمانان عالی رتبه و ویژه­ی عمارت بوده است.

یک عدد اجاق دیواری (شومینه) آیینه کاری شده در این اتاق جلوه گری مینماید.

پنج دری ملکه:

پنج دری ملکه اتاقی با وسعت تقریبی بیست مترمربع روبروی تالار اعظم قرار گرفته است و به نوعی اتاق پذیرایی میهمانان ویژه در فصول سرد سال به شمار می­رفته است، نقاشی و طراحی های این اتاق منحصر بفرد و استثنائی می­باشد که با بکارگیری رنگ های طبیعی و چشم نواز رنگ پردازی شده است. طراحی های بدنه­ اتاق سبکی ممتاز بوده در هیچ عمارت دیگری مشابه نداشته است. نقاشی سقف این اتاق تصویری از بازی چوگان می باشد کف اتاق از سنک اذرین پوشیده شده ونور پردازی ان از لوستری عتیقه می باشد و لمپاها ی دیوارکوب گل سرخی اثری دست ساز و طرحی یگانه و منحصر بفرد می باشد.

پنج دری نور :

پنج دری نور اتاقی دلباز و بسیار روشن حد واسط حیاط های هنر و مرمر می باشد که فی الواقع موزه ای از هنر هنرمندان صنعت گچ میباشد.  اینه کاری، گچ بری روی اینه و گچ بری چفتی با طرح قاب و ترنج و قطار بندی و دربهای چوبی بسیار زیبا با شیشه های  الوان و پنج نور گیر چوبی با طرحی خاص و منحصر بفرد، محل پذیرایی مهمانان رسمی در این عمارت بشمار میرفته است

سه دری صنم  (اتاق زاویه) :

از ویژگی های خاص این عمارت وجود تعدادی اتاق سه دری می باشد که درگوشه های حیاط هنر قرارگرفته است و جالب توجه اینکه از درون این اتاقها به واسطه یک راه پله به اتاق فوقانی ارتباط دارد به نظر میرسد این سه دری ها بعنوان اتاقهای نشینمن زوجین جوان خانواده مورد استفاده قرار می گرفته و از اتاق های فوقانی بعنوان اتاق خواب مستقل مورد بهره برداری قرار می گرفته است برخی از اتاقهای زاویه از اجاق دیواری (شومینه)  نیز برخوردارند

 

سه دری نگار خانه (کرسی خانه) :

نگین و شاخصترین سه دری های این عمارت نمونه کشوری سه دری نگار خانه یا همان کرسی خانه می باشد با ویژگی خاصی که دارد. سقفی ضربی و کوتاه، کف این اتاق از سایر اتاق ها بلندتر و دارای یک اجاق دیواری است. با استفاده ازیک کرسی خانواده های ساکن  شبهای سرد و یخبندان سالهای متمادی را سپری می نمودند.  انچه این اتاق را با سایر اتاقهای سه دری متمایز میسازد وجود  دو اتاق سه دری دیگر در پیرامون کرسی خونه است که جهت صرف شام و صبحانه مورد استفاده قرار گرفته است.

سرداب گل نرگس (قنات):

خانه های رجال و بازرگانان و بزرگان در شهرهای کویری و در طی قرنها و سالهای پیشین از امتیاز داشتن سرداب و امکان بهره مندی از اب قنات بر خوردار بوده است. در گذشته که سطح آبهای زیرزمینی بسان امروزه دچار افت شدید بالای یکصد متر نشده بود، اهالی خانه با طی کردن بالغ بر سی و پنج پله از کف حیاط و در کل بیش از چهل پله از بستر کوچه به آب جاری قنات دسترسی پیدا می­نمودند و از خنکای مطبوع آن جهت نگهداری میوه و لبنیات و گوشت بعنوان یخچال طبیعی استفاده می­جسته اند. با خشک شدن قنات ها متاسفانه سرداب ها و کانال قنات ها که حاصل جان کندن کارگران و زحمتکشان ساکن کویر بوده است و ویژگی بسیار ارزشمند این دیار محسوب میگردیده، مورد بی مهری قرار گرفته و بعنوان محل دفع فاضلاب استفاده شده است که در این عمارت با تحمل رنج و مرارت و سختی زایدالوصف مبادرت به لجن روبی و ضدعفونی کردن محوطه و باز افرینی بسیار ظریف آن گردیده و هم اینک این سرداب بعنوان سرداب برتر کشور لقب گرفته است. در ضمن نوع شبکه سقف حوضخانه این سرداب نیز منحصر بفرد می باشد.

بام آسمان، ایوان رسل و بادگیرها:

پشت بام این عمارت، بسیار وسیع و چشم اندازی بسیار زیبا از بافت تاریخی شهر جهانی یزد دارد. وجود پنج بادگیر در اندازه و ارتفاعات متفاوت و گچ بری و سیمگل و حصارکشی بسیار جذاب با کاربندی و قاب بندی های معروف به شاخ بزی و یک ایوان ویژه با گچ بری بسیار ظریف و ویژگی های خاص و پیکرتراشی چهار تن از پیامبران بزرگ ادیان الهی حضرت محمد(ص)، عیسی مسیح(ع)، نوح(ع) و موسی(ع) و گچ بری یکی از غزلیات مشهور لسان الغیب حافظ شیرازی مزین شده است.

اهالی این عمارت در شبهای فصل تابستان با گسترانیدن رختخواب ها بر پشت بام ، از خنکای نسیم کویری و لذت بردن از تماشای آسمان پرستاره­ی کویر، خوابی سراسر پرخاطره را تجربه می­کرده اند.

مطبخ بی بی(آشپزخانه):

مطبخ در اینگونه عمارت ها براساس توانمندی صاحب خانه و ظرفیت طبخ غذا جهت مراسم و میهمانی ها و یا متناسب با تعداد خانواده های ساکن در عمارت طراحی و ساخته می­شده است. وجود یک حلقه چاه عمیق موسوم به چاه چهل گزی (40متری) و بکارگیری ابزاری چرخ گونه بنام چرخ چاه و دلو (سطل چرمی یا پلاستیکی) و استخدام فردی بعنوان آبکش در کنار یا مجاورت مطبخ به منظور تامین آب شرب و یا اب مورد نیاز طبخ ضروری بوده است.

در دو سمت مطبخ اجاقهای هیزمی قرار داشته که در یک طرف اجاقهای کوچکتر و بمنظور طبخ انواع خورشت ها با دیگ و دیگچه های سنگی و مسی مورد استفاده قرار می­گرفته است و در طرف دیگر اجاقهای بزرگتر.

تنور پخت نان و محلی جهت نگهداری ذغال و هیزم و چند سکو در این گونه مطبخ ها جزو اساسی ترین نیازها بوده و سقف بلند و دودکش های موازی جهت تهویه هوای مطبخ، کار بردی ویژه داشته است

سقف روان حیاط هنر:

برای اولین بار در سطح کشور با بکارگیری اندیشه پویا و اهتمام ورزیدن، اقدام به ساخت سقف متحرک به منظور پوشش حیاط شده است. تمامی عمارت های بازسازی شده در سطح کشور به منظور پوشش حیاط از تیرک و پوشش خیمه ای که کاربردی مذهبی دارد و یا سوله و خرپا استفاده شده است. این سقف روان با بهره مندی از تکنولوژی روز دنیا که بومی سازی شده است با سنسور هوشمند سازی شده و با ریموت باز و بسته می­شود.

شایان ذکر اینکه مراحل آسیب شناسی و استحکام بخشی زیرین و عایق سازی سقف ها و بام ها به سبب حفظ و بازسازی معماری اصیل ایرانی و مرمت و احیاء و تزئین و تجهیز این عمارت در طی پنج سال انجام و استحکام بخشی اصلی عمارت بگونه ای انجام یافته که قرنها این مجموعه پابرجا خواهد ماند.

چشم انداز:

در مجاورت این عمارت هتلی دردست احداث با معماری ویژه و ممتاز با الگو برداری از معماری دوره ایلخانی و صفوی، بعنوان مکملی در جهت پذیرش و اسکان گردشگران داخلی و خارجی وارد عرصه صنعت گردشگری استان خواهد شد.